Günvurma riskini necə azaltmaq olar?

Uzun müddət günəş altında qalmaq günvurma riskini artırır. Amma problem yalnız günəşlə bağlı deyil. Çox isti və havasız yerdə qalmaq, ağır fiziki iş görmək, idman etmək və az su içmək də buna səbəb ola bilər. İnsan çox tərlədikdə bədən maye itirir. Su içilmədikdə isə halsızlıq, baş ağrısı və başgicəllənmə yarana bilər. Bu əlamətləri görməzdən gəlmək olmaz.

Günvurma riskini necə azaltmaq olar?

Ən sadə qayda bədənin həddindən artıq isinməsinə imkan verməməkdir. İsti havada uzun müddət günəş altında qalmaqdan çəkinmək, imkan olduqda kölgəli və sərin yerlərə keçmək lazımdır.

Su içmək də çox vacibdir. Xüsusilə çox tərləyirsinizsə, susamağı gözləmədən su içmək yaxşı seçimdir. Bədən itirdiyi mayeni geri almadıqda istiyə dözmək daha çətin olur. Geyimə də diqqət etmək lazımdır. Yüngül, rahat və hava keçirən paltarlar istidə daha uyğundur. Açıq havada papaq taxmaq da başı birbaşa günəş şüalarından qorumağa kömək edir.

İsti havada ağır fiziki iş görürsünüzsə və ya idman edirsinizsə, özünüzü çox yormayın. Arada fasilə verib sərin yerdə dincəlmək faydalıdır. Başınız gicəllənirsə, ürəyiniz bulanırsa və ya özünüzü çox zəif hiss edirsinizsə, işi davam etdirməyin. Avtomobilin içində də temperatur çox tez yüksələ bilər. Buna görə uşaqları, yaşlı insanları və heyvanları bağlı avtomobildə tək qoymaq olmaz.

Günvurmanın əsas əlamətləri hansılardır?

Günvurma birdən ağır vəziyyətə çevrilməyə bilər. Bədən əvvəlcə bəzi əlamətlərlə xəbərdarlıq edir. Baş ağrısı, güclü susuzluq, halsızlıq, başgicəllənmə, ürəkbulanma və əzələ qıcolmaları bunlardan biridir.

Belə əlamətlər yarananda sərin yerə keçmək və dincəlmək lazımdır. İsti mühitdə qalmaq və fiziki fəaliyyətə davam etmək vəziyyəti ağırlaşdıra bilər. Çaşqınlıq, huşun zəifləməsi, qıcolma və ya huşun itirilməsi isə daha ciddi əlamətlərdir. Bədən temperaturunun çox yüksəlməsi də təhlükəli vəziyyətdən xəbər verə bilər. Bu halda tibbi yardım gecikdirilməməlidir.

Günvurma zamanı nə etmək lazımdır?

Günvurma şübhəsi varsa, insanı sərin və kölgəli yerə aparmaq lazımdır. Qalın və artıq geyimləri çıxarmaq və ya boşaltmaq olar. Əsas məqsəd bədəni mümkün qədər tez sərinlətməkdir.

Bədəni sərin su ilə islatmaq və nəm dəsmaldan istifadə etmək kömək edə bilər. Ventilyator və ya başqa vasitə ilə hava axını yaratmaq da bədənin soyumasını sürətləndirir. Boyun, qoltuqaltı və qasıq nahiyəsinə soyuq kompres qoymaq mümkündür. İnsan özündədirsə və rahat uda bilirsə, su içə bilər. Huşu zəifdirsə, çaşqındırsa və ya udmaqda çətinlik çəkirsə, ona su vermək olmaz.

Huşun itirilməsi, qıcolma, ciddi çaşqınlıq və yüksək bədən temperaturu varsa, təcili tibbi yardım çağırılmalıdır. Yardım gələnə qədər şəxsi sərin saxlamaq lazımdır.

Günvurma riski kimlərdə daha yüksəkdir?

Günvurma hər kəsdə baş verə bilər. Ancaq uşaqlar, yaşlı insanlar, açıq havada işləyənlər və ağır fiziki fəaliyyətlə məşğul olanlar istidən daha tez təsirlənə bilər. Bəzi xəstəlikləri olan və müəyyən dərmanlardan istifadə edən şəxslər də istiyə qarşı daha həssas ola bilər. Belə hallarda xüsusilə diqqətli olmaq lazımdır.

Açıq havada fiziki iş görən insanlar daha çox tərlədikləri üçün maye itkisi də artır. Buna görə su içmək, fasilə vermək və özünü həddindən artıq yormamaq vacibdir.