Azərbaycanda ən çox yağıntı düşən bölgələr hansılardır?

Azərbaycanda dağlıq və düzənlik ərazilər bir-birinə yaxındır. Buna görə yağıntının miqdarı bölgədən bölgəyə dəyişir. Burada dağların yerləşməsi, ərazinin hündürlüyü və Xəzər dənizindən gələn rütubətli hava əsas rol oynayır.

Rütubətli hava dağlara çatanda yuxarı qalxır və tədricən soyuyur. Bu zaman buludlar yaranır və yağış ehtimalı artır. Buna görə dağların bəzi yamaclarına düzənliklərdən daha çox yağıntı düşür.

Dağların hansı istiqamətdə yerləşməsi də vacibdir. Rütubətli havaya açıq olan yamaclar daha çox yağış ala bilər. Dağın digər tərəfində isə yağıntı xeyli az ola bilər. Bu fərqi hətta bir-birinə yaxın ərazilərdə də görmək mümkündür.

Xəzər dənizi də yağıntının paylanmasına təsir göstərir. Dənizdən gələn hava rütubətli olur. Bu hava dağlarla qarşılaşanda yağışın yaranması üçün daha uyğun şərait yaranır.

Lənkəran-Astara niyə ən çox yağıntı alan bölgədir?

Lənkəran və Astara Azərbaycanın ən çox yağış alan yerləri arasında xüsusi yer tutur. Bunun səbəbi bölgənin həm Xəzər dənizinə, həm də Talış dağlarına yaxın olmasıdır.

Xəzərdən gələn rütubətli hava Talış dağlarına doğru hərəkət edir. Dağlara çatanda hava yuxarı qalxır və soyuyur. Nəticədə buludlar sıxlaşır və yağış yaranır. Lənkəran ovalığının bəzi yerlərində yağıntının miqdarı kifayət qədər yüksək olur. Ayrı-ayrı ərazilərdə illik yağıntı 1 500 millimetrdən də çox ola bilir. Bu göstərici Azərbaycanın quraq əraziləri ilə müqayisədə bir neçə dəfə yüksəkdir.

Bol yağış bölgənin təbiətində də aydın görünür. Lənkəran və Astara ətrafında sıx meşələrə və zəngin bitki örtüyünə rast gəlinir. Çayların və digər su mənbələrinin çoxluğu da yağıntı ilə bağlıdır. Talış dağları burada əsas rol oynayan amillərdən biridir. Dağlar olmasaydı, rütubətli hava eyni şəkildə yüksəlib soyumazdı. Buna görə Lənkəran-Astaranın bol yağış almasını Xəzər dənizi və Talış dağlarının birlikdə təsiri ilə izah etmək olar.

Lerik və Yardımlıda yağıntının çox olmasının səbəbi

Lerik və Yardımlı dağlıq ərazilərdir. Buna görə burada yağıntının miqdarına ilk növbədə yüksəklik və dağların yerləşməsi təsir edir. Lerikin bütün ərazisinə eyni miqdarda yağış düşmür. Bəzi dağ yamacları rütubətli hava axınlarını daha çox qəbul edir. Belə yerlərdə yağıntı artır. Digər hissələr isə nisbətən az yağış ala bilər.

Yardımlıda da oxşar fərqlər var. Burada dağlar havanın hərəkət istiqamətini dəyişir. Rütubətli hava yüksəldikcə soyuyur və yağışın yaranmasına şərait yaranır. Bir ərazi daha yaşıl və rütubətli olduğu halda, yaxınlıqdakı başqa bir hissə daha quru ola bilər.

Lerik və Yardımlıda yağıntının miqdarını yalnız rayonun yerləşdiyi yerə görə qiymətləndirmək düzgün deyil. Ərazinin hündürlüyü və dağ yamaclarının istiqaməti də böyük rol oynayır.

Böyük Qafqazın hansı ərazilərində yağıntı daha çoxdur?

Azərbaycanın şimal-qərbində də çox yağış alan yerlər var. Bu baxımdan Balakən, Zaqatala və Qax xüsusilə seçilir. Bu rayonların dağlıq və dağətəyi hissələrində yağıntı ölkənin bir çox düzənlik ərazisindən çoxdur.

Burada da əsas səbəb dağlardır. Rütubətli hava Böyük Qafqazın yamaclarına çatanda yuxarı qalxır. Hava soyuduqca buludlar yaranır və yağış artır. Balakən və Zaqatalanın dağlıq ərazilərində sıx meşələrin geniş yayılması da bol yağıntı ilə bağlıdır. Qaxın dağlıq hissələrində də yaşıl və sıx bitki örtüyünə rast gəlinir.

Ancaq bu rayonların hər yerinə eyni miqdarda yağış düşmür. Düzənlik və dağlıq hissələr arasında fərq ola bilər. Hündürlük artdıqca və dağ yamaclarının istiqaməti dəyişdikcə yağıntının miqdarı da dəyişir.

Azərbaycanda ən az yağıntı düşən ərazilər hansılardır?

Azərbaycanda bol yağış alan yerlərlə yanaşı, çox az yağıntı düşən ərazilər də var. Abşeron yarımadası, Qobustan və Kür-Araz ovalığının bəzi hissələri daha quraqdır. Bu ərazilərdə illik yağıntının miqdarı bəzi yerlərdə 200 millimetr ətrafında olur. Lənkəran-Astara ilə müqayisə etdikdə fərq olduqca böyükdür.

Yağıntının az olması təbiətə də təsir edir. Quraq ərazilərdə meşələr azdır, yarımsəhra və quru çöl sahələri isə daha geniş yayılıb.